آبیاری تحت فشار

       آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه ، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول می‌باشد. هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل می‌شود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب آبیاری 
نزولات آسمانی شامل برف و باران
آبهای سطحی شامل رودخانه‌ها – سدها – مخازن آب – دریا – برکه‌های آب شیرین – یخچالها و 
آبهای زیرزمینی شامل چاه – قنات – چشمه
منافع آبیاری 
افزایش کمی و کیفی محصول 
سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول 
درآمد حاصل از فروش آب برای دولت 
افزایش فرصت شغلی 
کاهش اثرات سو آبیاری 
کاهش فرسایش 
کاهش شور و قلیایی شدن خاک 
جلوگیری از غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی 
جلوگیری از تخریب زمینهای کشاورزی 
انواع روشهای آبیاری 
۱- آبیاری سطحی 
۲- آبیاری تحت فشار :
         بطور کلی سیستم‌های آبیاری تحت فشار به روشهایی گفته می‌شود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع می‌کنند. آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام می‌شود. روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطره‌ای و خطی انجام می‌گیرد
معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری 
       در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا می‌کند. اساسی‌ترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند
بافت خاک – آماده کردن زمین – اندازه مزارع – شوری خاک – زهکشی – آب قابل دسترس – کیفیت آب – گیاهان الگوی کشت – انرژی قابل دسترس – تناوب زراعی و عملیات زراعی – کیفیت و میزان محصولات – وضعیت آب و هوایی – هزینه آب – مسائل فرهنگی و اجتماعی:
مزایای آبیاری بارانی :
امکان استفاده در زمنیهای پر شیب
توزیع یکنواخت آب آبیاری در تمام نقاط مزرعه
کمک به رشد بهتر گیاهان با لطیف کردن محیط اطراف گیاهان
معایب آبیاری بارانی :
سموم آفت کش و قارچ کش را از روی برگها می‌شوید
تاثیر نامطلوب باد در توزیع یکنواخت آب در این نوع از روشهای آبیاری
هزینه سرمایه گذاری اولیه نسبتا زیاد
انواع روشهای آبیاری بارانی :
۱- آبیاری بارانی ثابت :
     در این روش ، به تعداد کافی بال آبیاری و آبپاش وجود دارد بطوریکه احتیاجی به جابجایی بالهای آبیاری و آبپاشها در طول فصل زراعی نمی‌باشد. در سیستم‌های ثابت ممکن است بالهای آبیاری به صورت ثابت در زیر زمین کار گذاشته شود یا این بالها در ابتدای فصل رشد روی زمین چیده شود و در انتهای فصل رشد جمع شوند
۲- آبیاری بارانی نیمه ثابت :
     در این روش ، بالهای آبیاری زیرزمین قرار می‌گیرند و پس از هر آبیاری فقط آبپاشها برروی بال آبیاری جابجا می‌شوند. این کار توسط شیرهای خودکاری که روی بالهای آبیاری نصب شده صورت می‌گیرد
۳- آبیاری بارانی با جابجایی متناوب: 
    در این روش ، بال آبیاری در حالیکه آب پاشها روی بال آبیاری ثابت می‌باشند، پس از انجام هر آبیاری جابجا شده و به محل اسقرار بعدی منتقل می‌شوند. پس از هر آبیاری ، بال آبیاری از لوله اصلی جدا شده و به محل بعدی منتقل می‌شود. براساس روش انتقال بال آبیاری سیستم‌های آبیاری بارانی با جابجایی متناوب به سه دسته تقسیم می‌شوند
۴- سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست :
      در این روش ، لوله‌های اصلی در طول فصل آبیاری ثابت بوده ولی بالهای آبیاری پس از هر آبیاری به همراه آب پاشهای نصب شده روی آنها توسط دست جابجا می‌شوند
۵-  سیستم آبیاری بارانی قطره‌ای کوچک :
      در این روش ، بال آبیاری شامل لوله‌هایی است که به دور قرقره‌ای پیچیده شده و در فواصل معینی روی لوله اصلی نصب می‌شود. در انتهای هر یک از لوله‌ها ، آبپاشها توسط ارابه کوچک وصل شده‌اند، ‌این آبپاشها در ابتدای آبیاری به انتهای زمین کشیده می‌شوند بطوریکه در این زمان قرقره کاملا باز شده است
۶- آبیاری بارانی آبفشان غلتان :
      این نوع سیستم شبیه سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست است با این تفاوت که مجموعه یک بال آبیاری روی چرخهای فلزی سوار شده و کل این مجموعه دارای یک موتور بنزینی است
۷- سیستم آبیاری بارانی با جابجایی مداوم :
     در این روش بال آبیاری در موقع عمل آبیاری دارای یک حرکت مداوم و پیوسته است. این سیستم آبیاری شامل سه دسته سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار ، آبفشان خطی و آبفشان قرقره‌ای است
آبیاری قطره‌ای
      روش آبیاری قطره‌ای سالیان دراز در فرانسه و در کشورهای دیگر برای آبیاری در گلخانه‌ها مورد استفاده بوده است. در ایران این روش در دهه پنجاه ابداع شد و سطوح بزرگی با این روش آبیاری شدند ولی با مرور زمان مزایا و معایب این روش مشخص شد. هزینه‌های زیاد و تکنیک‌های نسبتا پیشرفته این روش و نمکها و مواد جامد معلق در آبهای ایران از معایب آبیاری قطره‌ای بوده و باعث شده که کشاورزان کمتر از این روش آبیاری استفاده کنند ولی این دلیل نیست که روش آبیاری قطره‌ای را مطرود بدانیم و در پی رفع معایب آن باشیم .

آبیاری قطره ‌ای روش مؤثری در تحویل آب مورد نیاز گیاه در محدودهٔ توسعهٔ ریشه به داخل خاک است و این امکان را به وجود می‌آورد که عمل آبیاری تا حد رفع نیاز آبی گیاه انجام ‌شود. بنابراین دراین روش به میزان زیادی از اتلاف آب به صورت نفوذ عمقی، ایجاد روان‌آب سطحی و تبخیر در مقایسه با روش‌های سنتی و بارانی کاسته می‌شود.

سیستم‌های مختلف آبیاری قطره‌ای

۱. سیستم آبیاری قطره‌ای قطره‌چکان در خط

۲. سیستم آبیاری زیرزمینی با لوله‌های تراوا

۳. سیستم آبیاری بابلر

۴. سیستم آبیاری قطره‌ای نواری

۵. آبیاری قطره‌ای ثقلی   

مزایای آبیاری قطره ای :

  1. صرفه جویی در مصرف آ ب و افزایش راندمان تا ۹۰ درصد
  2. افزایش عملکرد محصول
  3. نیاز کمتر به نیروی انسانی
  4. قابل اتوماتیک بودن سیستم آبیاری
  5. از بین رفتن مشکلات علف هرز مزرعه و هزینه مبارزه با آن
  6. توزیع به موقع و به اندازه آب و کود
  7. بهبود کیفیت محصول و بازار پسندی آن
  8. عدم نیاز به تسطیح

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *