استخر ژئوممبران

   نماینده انحصاری ورق ژئوممبران فرنام بسپار با عرض ۷ متر در استان فارس

مقدمه

از استخر ذخیره آب در کشاورزی برای ذخیره حقابه چاه، قنات، چشمه یا رودخانه، ذخیره آب بارندگی و برف در فصول پاییز و زمستان و مصرف آن در فصل آبیاری، ذخیره حقابه برای انجام آبیاری تحت فشار (بارانی یا قطره‌ای) و یا بهره‌برداری دو منظوره برای پرورش ماهی و شیلات و نیز ذخیره آب استفاده می‌شود.

معرفی ورق ژئوممبران

یکی از پوشش‌های عایق پلیمری جدید که روز به روز نیز بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و از مزایای بسیاری برخوردار است، ورق ژئوممبران می‌باشد. از ورق ژئوممبران برای پوشش انواع استخرهای خاکی و یا حتی سیمانی ذخیره آب کشاورزی، استخر دامداری و مرغداری و یا استخر پرورش ماهی استفاده می‌شود.

از مزایای ورق ژئوممبران برای استخر آب می‌توان موارد زیر را بر شمرد:

  1. کاهش هزینه اجرایاستخر ژئوممبراننسبت به استخرهای سنگی، آجری و یا سیمانی
  2. کاهش زمان پوشش‌دهی استخر با ورق ژئوممبران نسبت به استخرهای سیمانی و
  3. نفوذ ناپذیری و عایق‌بندی بسیار بالای ورق ژئوممبران (تقریباً نفوذ ناپذیر)
  4. ورق های ژئوممبران بصورت رول بوده و با ضخامت های ۱ ، ۱/۵ و ۲ میلیمتر بصورت رول در طول ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر و عرض های ۲ الی۹ متر تولید می شوند .
  5. مقاوم بودن در برابر سرما ی ۴۰- درجه و نیز ۸۰+ درجه سانتیگراد ، مقاوم در برابر رشد جلبک و خزه ، شرکت نکردن در واکنش های شیمیایی ، کرنش پذیری بالا ، مقاوم بودن در برابرنور خورشید ، مقاومت بالا در برابر نشست های ناهمگون سازه ها و یا رانش های سطح زمین بر اثر زلزله و اجرای بسیار سریع آنها اشاره نمود .
  6. مقاوم در برابر مواد خورنده
  7. مقاوم در برابر انحلال
  8. مقاوم در برابر تصعید ( خروج مواد پلاستیسایزر از پوشش ژئوممبران بر اثر حرارت )
  9. عمر بسیار بالا ( ورق پس از قرار گرفتن در معرض پس آبهای موجود در مخازن دفن زباله برای مدت ۱۰۰۰۰ ساعت و در دمای ۷۰ درجه همچنان بدون هیچ تغییری سالم مانده اند و به همین دلیل عمر و دوام بالای ۱۰۰ ساله را برای این پوششها در مخازن دفن زباله تایین کرده اند .
  10. دارا بودن مقاوت بالای کششی
  11. مقاوم در برابر اشعه uv

  آماده سازی و مراحل نصب استخر ژئوممبران

بخشی از مراحل ساخت استخر ژئوممبران همانند سایر انواع استخرهای ذخیره آب است. برای ورق ژئوممبران معمولاً استخر خاکی مناسب است، ممکن است در برخی مناطق که خاک سست باشد یا شرایط دیگر، نیاز به زیرسازی استخر آب نیز وجود داشته باشد. به طور کلی مراحل ساخت استخر ژئوممبران عبارت است از:

  1. نقشه‌برداری و جمع آوری اطلاعات اولیه
  2. طراحی استخر ژئوممبران بر اساس ابعاد اعلام شده
  3. پیاده کردن ابعاد استخر آب روی زمین (گچ ریزی)
  4. عملیات خاکی (خاکبرداری و/یا خاکریزی)
  5. عملیات بسترسازی استخر
  6. لوله گذاری (ورود، خروج و سرریز آب)
  7. محاسبه مساحت ورق ژئوممبران لازم و خرید آن
  8. نصب ورق ژئوممبران و آب بندی کامل
  9. تهیه و نصب فنس در اطراف استخر
  10. آبگیری استخر آب و کنترل نهایی

 نقشه برداری و جمع آوری اطلاعات اولیه استخر آب

اولین مرحله احداث استخر ژئوممبران بازدید از منطقه، نقشه بردای دقیق جهت تعیین محل مناسب برای ساخت استخر آب در زمین و جمع آوری اطلاعات اولیه مورد نیاز برای احداث استخر آب کشاورزی است. این اطلاعات از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند زیرا تعیین محل استخر آب، محاسبه حجم ،شکل و ابعاد، نوع ساختار خاک و برآورد هزینه احداث استخر ژئوممبران با استفاده از آنها امکان پذیر می‌باشد. اطلاعاتی که برای این کار لازم است عبارتند از:

  1. منبع تأمین آب (چاه، قنات، چشمه و ) ومیزانفاصلهآنتامحلاستخر
  2. روش انتقال آب از منبع تا استخر (پمپاژ، کانال آبیاری و)
  3. روش انتقال آب از استخر تا محل کشت، دامداری یا مرغداری (زهکش، پمپاژ و)
  4. بررسی کیفیت آب
  5. تعیین دبی ورودی آب به استخر
  6. مدت زمان آب ورودی به استخر (۳۶ ساعت، ۴۸ ساعت و)
  7. تعیین بافت و ساختمان خاک محل احداث استخر آب ژئوممبران

توضیح این که ممکن است در برخی زمین‌های کشاورزی و یا سایت‌های دامپروری، مرغداری و آبزی پروری نیاز به انجام نقشه‌برداری نباشد. این مورد در بازدید کارشناس از منطقه مشخص می‌شود.

طراحی استخر ژئوممبران

در مرحله طراحی استخر ذخیره آب کشاورزی، از اطلاعات جمع آوری شده توسط کارشناس در بازبینی از محل استفاده می شود. مراحل گام به گام طراحی استخر آب عبارتند از:

الف) تعیین محل استخر آب

با توجه به منبع تأمین آب ( چاه عمیق، رودخانه، قنات، چشمه، سیلاب و ) وفاصلهآن،شیبزمینوروشانتقالآببهاستخرونحوهخروجآن،می‌توانمحلاحداثاستخرآبراانتخابکرد. هدفایناستکهمکانیبرایاحداثاستخرذخیرهآبانتخابشودتاکمترینهزینه (ازقبیل: خط انتقال آب به استخر و خروج آن، میزان و زمان عملیات خاکی، بسترسازی استخر برای ژئوممبران و ) رادربرداشتهباشد.

ب) تعیین حجم استخر

پس از جمع‌آوری اطلاعات مربوط به حداکثر میزان دبی آب ورودی به استخر و نیز مدت زمان ورود آب، حجم کل آبی که قابل ذخیره‌سازی می باشد را محاسبه می‌نماییم و با توجه به این حجم و در نظر گرفتن درصدی حجم اضافه (ضریب اطمینان) حجم استخر را محاسبه می‌نماییم.
برای استخرهای دو منظوره (ذخیره آب و پرورش ماهی و آبزیان) مقدار حجم اضافه در نظر گرفته شده ممکن است افزایش یابد.

ج ) تعیین شکل و ابعاد استخر

یکی از ویژگی‌های بسیار خوب استفاده از ورق ژئوممبران برای عایق بندی استخر ذخیره آب، عدم محدودیت در شکل و اندازه استخرها می باشد. یعنی استخر در هر مکان و به هر شکلی که احداث شده باشد، به راحتی می‌تواند توسط ورق ژئوممبران عایق‌بندی شود. پوشش ژئوممبران هم می‌تواند در استخرهای خاک‌ریزی (برداشت آب از طریق زهکش) و هم در استخرهای خاکبرداری و گود انجام شود و محدودیتی برای آن وجود ندارد.

  • با توجه به این که برای احداث استخر ژئوممبران نیازی به زیرسازی نیست و خاک نرم کفایت می کند، برای جلوگیری از ریزش دیواره می‌بایست به آن شیب داد. این شیب معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ درجه می‌باشد و بسته به محل استخر می‌تواند متفاوت باشد.
  • البته می‌توان دیواره را آجرچینی نمود و یا سیمان کرد (در صورت تمایل) و سپس ژئوممبران را روی آن اجرا کرد. دقت کنید که این کار فقط برای حفظ پایداری دیواره است و پوشش ژئوممبران نیز باید روی آن انجام شود. لازم به ذکر است که شما با پوشش دیواره‌های آجری یا سیمانی با ورق ژئوممبران، آن‌ها را کاملاً عایق می‌نمایید و همچنین نیازی به تعمیرات سالانه و رفع ترک‌های احتمالی و ندارید.
  • محل حفر کانال و ترانشه دور استخر برای مهار نمودن ورق ژئوممبران باید در حدود یک متر از لبه استخر فاصله داشته باشد و عمق کانال در حدود ۴۰ سانتی متر و عرض ۶۰ سانتی متر باشد .

 

 پیاده کردن ابعاد استخر آب ژئوممبران روی زمین

اولین قدم در مرحله اجرایی احداث استخر خاکی با پوشش ژئوممبران، پیاده کردن نقشه استخر بر روی زمین است. پس از تعیین شکل و ابعاد استخر ژئوممبران در مرحله قبل بر اساس حجم مورد نیاز و تهیه پلان آن، نوبت به مشخص نمودن محل احداث استخر بر روی زمین است که این کار معمولاً با گچ‌ریزی روی زمین انجام می‌شود.

باید توجه داشت که استخر ژئوممبران می‌بایست حداقل ۳ متر از هر عارضه‌ای به دور باشد. زیرا برای مهار ورق، لازم است یک ترانشه در کنار استخر آب ایجاد شود. برای استخرهای خاکریزی این میزان نیز باید برای عرض تاج استخر در محل خاکریز در نظر گرفته شود. معمولاً عرض تاج استخر خاکریزی بیشتر از ۳ متر می‌شود.

محل عملیات خاکی احداث استخر ژئوممبران

این بخش معمولاً وقت گیر ترین قسمت احداث استخر ژئوممبران است و بسته به محل و فصل (دسترسی به ماشین آلات، فصل کار و ) هزینهوزمانموردنیازبرایآنمتفاوتاست. بهطورکلیعملیاتخاکیجهتاحداثاستخرآبباپوششژئوممبرانعبارتاستاز:

  1. خاکبرداری/خاکریزی محل تعیین شده بر روی زمین با دیواره شیب دار
  2. حفر کانال و ترانشه دور استخر برای مهار نمودن ورق ژئوممبران
  3. حفر کانال لوله خروج آب در استخر
  4. انتقال خاک برداشته شده به نقاط دیگر (برای استخرهای خاکریزی لازم است در ابتدا از محلی مناسب خاک آورده شود)

در این مرحله بایستی عملیات گود برداری یا خاکریزی به گونه ای انجام می شود که تراکم خاک در دیواره‌ها و کف استخر آب مطابق با استاندارد ها باشد تا در اثر فشار وارده به خاطر وزن آب، دیواره و کف استخر ژئوممبران دچار نشست آب نگردد.

بستر سازی استخر ژئوممبران

بستر سازی در استخرهای ژئوممبران اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا تأثیر مستقیم در حفظ سلامت و طول عمر ورق ژئوممبران داشته و نیز باعث کاهش مصرف ورق ژئوممبران خواهد بشد. البته بسترسازی ورق ژئوممبران به طور معمول با استفاده از خاک نرم انجام می‌گیرد. ممکن است در مکان‌های خاص (نبود خاک نرم یا سست بودن خاک منطقه) نیاز به بسترسازی دیگری نیز باشد و مثلاً از سیمان یا ورق ژئوتکستایل استفاده نمود. همچنین برای استخرهای خیلی عمیق نیز بسترسازی و استفاده از ژئوتکستایل ضروری است و برای تمامی استخرهای ژئوممبران نیز توصیه می‌شود، اما ممکن است عدم استفاده از آن نیز مشکلی به وجود نیاورد.

بستر استخر ژئوممبران تا جایی که امکان دارد می‌بایست عاری از هر گونه ناهمواری در دیواره و کف باشد و سطح آن فاقد سنگ‌ریزه و هر گونه جسم تیز باشد. همچنین برای جلوگیری از مصرف اضافی ورق ژئوممبران، ابعاد استخر و طول شیب دیواره‌ها به طور دقیق پیاده شده باشند.

لوله گذاری استخر ژئوممبران ( برای ورود ، خروج و سرریزآب)

هر استخر ژئوممبران بایستی دارای سه سیستم لوله‌گذاری برای ورود،خروج و سرریز آب باشد. جنس این لوله‌ها باید از نوع پلی اتیلن استاندارد بوده و زیر نطر کارشناس ژئوممبران و یا طبق نقشه ارائه شده از سوی شرکت طرف قرارداد نصب گردد.

توجه شود که:

  • لوله ورودی باید در محل خود ثابت باشد.
  • لوله خروجی باید به روش سیفونی کار گذاشته شود. بسته به این که روش برداشت آب چگونه باشد (زهکشی، پمپاژ WKL فشار قوی یا پمپاژ شناور) محل قرارگیری لوله خروجی متفاوت می‌شود. برای لوله خروجی از استخر ژئوممبران، معمولاً لوله جدار نیز در نظر گرفته می‌شود.
  • لوله سرریز باید حداقل ۳۰ سانتیمتر پائین تر از لبه استخر قرار گیرد. البته با تمهیداتی می‌توان لوله سر ریز را در ۱۰ سانتیمتری تاج استخر آب قرار داد تا حجم مفید استخر ژئوممبران بیشتر شود. لوله سرریز معمولاً از لوله‌های پلی اتیلن با قطر بالا (۲۵۰ میلیمتر و بالاتر) انتخاب می شود.
  • اطراف لوله‌های خروجی استخر آب و نیز لوله سرریز نیز با استفاده از ورق ژئوممبران عایق‌بندی می‌شود.

محاسبه مساحت ورق ژئوممبران لازم و خرید آن

با توجه به ابعاد و اندازه استخر آب، میزان ورق ژئوممبران مورد نیاز سنجیده می‌شود که باید برای خرید و تهیه آن اقدام نمود. در هنگام خرید ورق ژئوممبران باید موارد زیر را رعایت کرد:

  • هر نوع ورق ژئوممبران و با هر مارکی که خریداری می‌شود بایستی دارای برگه مشخصات فنی طبق استاندارد بین المللی GM13 باشد.
  • به طور معمول ورق‌های ژئوممبران دارای بیمه‌نامه و گارانتی هستند.
  • مشخصات کامل ورق ژئوممبران باید در فاکتور فروش آن ثبت شود.

نصب ورق ژئوممبران و آب بندی کامل

پس از خرید ورق ژئوممبران، نوبت به نصب و اجرای آن می‌رسد. ابتدا ورق‌ها در کف و دیواره استخر آب پهن می‌شوند و بعد از جانمایی درست آن‌ها، توسط دستگاه مخصوص به یکدیگر جوش داده می‌شوند تا ساختار یکپارچه پیدا کنند. همچنین نقاطی مثل لوله‌های خروجی آب استخر نیز به طور جداگانه عایق‌بندی می شوند. ورق ژئوممبران در کنار استخر درون ترانشه‌های مخصوصی که حفر شده‌اند قرار می‌گیرند و با ریختن خاک یا بتن سبک در این ترانشه‌ها، ورق ژئوممبران به طور کامل مهار می‌شود.

یک روش جوشکاری ورق ژئوممبران، روش جوشکاری با هوای داغ است که معمولاً توسط یک روبات به صورت اتوماتیک و با هدایت یک اپراتور برای حرکت بر روی مسیر و با سرعت قابل تنظیم (حدود ۴ متر بر دقیقه) انجام می‌شود.

انواع دستگاههای جوش مورد نیاز

به طور کلی برای نصب ژئوممبران ها به۳ دستگاه نیاز است :

دستگاه دبل وج ، سشوار صنعتی و دستگاه اکستروژن

در ابتدا بعد از انجام متراژ ضلع های مخزن و یا استخر ورق ها برش داده می شوند و بعد از پهن کردن ورق ها بر روی دیوارها و یا کف مخزن ، لبه های ورق ها باید به اندازه ۱۰ الی ۱۳ سانتی متر بر روی همدیگر قرار بگیرند به اصطلاح( اورلپ )شوند که این همپوشانی ها توسط دستگاهی بنام دبل وج جوش میشوند .

دستگاه دبل وج

این دستگاه شامل قطعات مختلفی می باشد که از جمله آن ها غلطک های فک ثابت و متحرک ، المنت و پیچ فشار فک متحرک می باشد که برای داشتن یک جوش خوب و موفق باید ۳ عامل سرعت غلطک ها ، دمای المنت و میزان فشار فک متحرک هماهنگ باشند که این مراحل توسط تکنسین نصب بعد از چندین مرحله تست جوش انجام می شود :

  • لازم بذکر است این دستگاه به طور کلی اتوماتیک می باشد .
  • حداکثر سرعت جوش اغلب دستگاه های دبل وج۳ متر بر دقیقه و حداکثر دمای المنت ۴۵۰ درجه سانتیگراد می باشد.

دستگاه سشوار صنعتی و اکستروژن

در بیشتر مواقع تقاطع هایی در میان خط جوش های انجام شده توسط دستگاه دبل وج ایجاد میگردد ویا مکان هایی از ورق ژئوممبران بر اثر حمل و نقل نادرست و یا دیگر موارد آسیب می بینند و یا نیازمند هستید لولهقرارگرفتهدرمخزنراکهبایدحتماازجنسپلیاتیلن باشدرابهورقژئوممبرانآببندنمائید .

در این مرحله از دستگاه سشوار صنعتی برای چسباندن موقت وصله ها استفاده می شود ( لازم بذکر است منظور از وصله تکه ای از خود ورق ژئوممبران میباشد)

 

بعد از انجام عملیات سشوار کاری باید از دستگاه اکستروژن و مفتول های پلی اتیلن برای آببندی نهایی استخر استفاده شود .

دستگاه اکستروژن نیز به شکل های مختلفی هستند که در مجموع همه آنها یک کار را انجام میدهند

این دستگاه مفتول پلی اتیلن را به داخل خود می کشد و این مفتول ها از میان المنت دستگاه اکستروژن عبور کرده و بصورت خمیر مانند از قسمت خروجی دستگاه با دمای داده شده توسط تکنسین نصب خارج میگردد و این مفتول های گرمادیده بر روی نقاط مورد نظر قرار میگیرد و بدین ترتیب عملیات آببندی نهایی ویا ترمیم نقاط آسیب دیده یک استخر انجام میگردد

خاکریزی دور کانال استخر :

پس از اتمام جوشکاری بایستی کانال بالای استخر با خاک یا بتن پر شود تا از سر خوردن ورق به داخل استخر جلوگیری گردد .

تهیه و نصب فنس در اطراف استخر

با توجه به عمق و مساحت استخر ذخیره آب کشاورزی، محافظت ورق در مقابل جوندگان و عمال دیگر ، محصور نمودن آن الزامی است.

 هشدار :

مطابق قانون اگر به دلیل کوتاهی مالک یا بهره‌بردار در اجرای عوامل حفاظتی و هشدار دهنده خسارت یا تلفات مالی و جانی رخ بدهد، مالک یا بهره‌بردار مقصر شناخته می‌شود.

برای اجرای فنس در اطراف استخر آب ژئوممبران بهترین مصالح عبارتند از :

  • توری گالوانیزه با مش ۶ در ۶ از مفتول ۲/۵ و با عرض ۲ متر
  • لوله آهنی ۵ (داربستی) و یا نبشی ۶ با طول ۳ متر که نیم متر بالایی آن با زاویه خم داده شده و در نیم متر پائینی حداقل سه قطعه آهن به عنوان شاخه جهت قرار گرفتن در بتن، متصل باشد. در طول بدنه لوله ۵ ( پایه فنس) با فاصله حداقل ۳۰ سانتیمتر حلقه‌هایی از جنس مفتول ۳ یا ۴ (همان سیم جوش) برای مهار توری گالوانیزه و سیم خاردار نصب گردد.
  • سیم خاردار رشته ای برای ۳ ردیف با فاصله ۱۵ سانتیمتری
  • همچنین نصب علائم هشدار دهنده و تابلوی شنا ممنوع در اطراف استخر الزامی است.

آبگیری استخر آب ژئوممبران

در مرحله آبگیری استخر آب می‌بایست نکات زیر رعایت شود:

  • نصب فنس در اطراف استخر قبل از هر گونه آبگیری آن
  • کنترل چشمی تمام نقاط جوش کار شده و نیز انجام تست‌های لازم جهت اطمینان از صحت جوش ژئوممبران
  • آبگیری کف استخر به ارتفاع ۲۰ سانتیمتر و تست آن
  • آبگیری نهایی استخر در چند مرحله تا پر شدن کامل آن

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *